جایگزینی ترمیم‌های قدیمی دندان | علائم، روش‌ها و مواد ترمیمی جدید

ترمیم مجدد و جایگزینی ترمیم‌های قدیمی

جایگزینی ترمیم‌های قدیمی زمانی انجام می‌شود که با وجود گذشت زمان طولانی از ترمیم اولیه دندان، بافت‌های پوسیده و آسیب دیده دندان به دلایل مختلف پیشرفت کرده و باعث بروز عوارض، دندان درد و حساسیت دندان شده است. پرکردگی‌های قدیمی بیشتر از ۸ سال باید به طور کامل بررسی شوند. اگر ترک‌های ریز و میکرولیکیج (ریزنشت) داشته باشیم، پرکردگی قبلی باید تعویض گردد.

همه مواد ترمیمی دندان طول عمر مشخصی دارند و پس از سال‌ها استفاده در محیط چالش‌برانگیز دهان، نیاز به تعویض پیدا می‌کنند. در این مقاله به طور جامع به بررسی علائم نیاز به تعویض، روش‌های جایگزینی و بهترین مواد ترمیمی می‌پردازیم.

چرا پرکردگی‌های قدیمی نیاز به تعویض دارند؟

نسل‌های زیادی از انسان‌ها از ماده ترمیمی آمالگام از زمان ساخت آن تا کنون بهره برده‌اند. امروزه تقاضا جهت ترمیم‌های همرنگ دندان گسترش یافته است. به طور کلی هر ماده ترمیمی طول عمر مشخصی دارد و پس از مدتی سرویس‌دهی در محیط پرتنش و چالش‌های فیزیکوشیمیایی دهان نیازمند تعویض است. فاکتورهای زیادی مثل سایز حفره تراشیده شده روی دندان، نیازهای زیبایی و اکلوژن بیمار، نوع ماده ترمیمی مصرفی و تکنیک مناسب را مشخص می‌کنند.

تعویض آمالگام‌های قدیمی چه به دلایل زیبایی و چه به دلایل شکستگی و عود پوسیدگی، قسمت اعظم ترمیم‌های مورد نیاز در دندان‌های بیماران را تشکیل می‌دهند. به خصوص زمانی که تبدیل ترمیم آمالگام قدیمی به ترمیم همرنگ تنها به دلایل زیبایی انجام می‌شود، توجه به این نکته که سود و زیان عاید شده از این نوع ترمیم چیست، حائز اهمیت است.

علائم و نشانه‌های تعویض ترمیم‌های قدیمی

برای تشخیص نیاز جایگزینی ترمیم‌های قدیمی باید به دندانپزشک مراجعه کنید. این موضوع با عکس رادیوگرافی قابل تشخیص است. مهم‌ترین علائمی که نشان می‌دهند زمان تعویض پرکردگی قدیمی فرا رسیده است عبارتند از:

• حساسیت به سرما و گرما: زمانی که شما خوراکی‌های سرد و گرم می‌خورید، دندان شما حساس می‌شود و دندان با توجه به این که به نظر ظاهر سالمی دارد ولی مدت طولانی درد می‌گیرد و ممکن است حتی دندان دچار ترک خوردگی شود و دندان بشکند.
• پوسیدگی ثانویه: زیر پرکردگی قبلی پوسیدگی رخ می‌دهد و این امر در دراز مدت اتفاق می‌افتد. پوسیدگی ثانویه یکی از شایع‌ترین دلایل تعویض ترمیم‌های قدیمی است.
• ناپیوستگی لبه‌های ترمیم: بین پرکردگی و دندان فاصله و یک مرز مشخص به وجود می‌آید که در معاینه کلینیکی دندانپزشک می‌توان به وجود آن پی برد. این فاصله محل مناسبی برای تجمع باکتری‌ها و ایجاد پوسیدگی جدید است.
• تغییر رنگ ترمیم: تغییر رنگ پرکردگی‌های قدیمی، به ویژه آمالگام که با گذشت زمان تیره‌تر می‌شود، از دلایل زیبایی برای تعویض است.
• شکستگی یا ترک در ترمیم: با گذشت زمان و تحت فشار جویدن، ممکن است پرکردگی ترک بخورد یا بشکند.
• سایش و فرسودگی ترمیم: سایش تدریجی مواد ترمیمی می‌تواند منجر به تغییر در ارتفاع دندان و مشکلات اکلوژن (بایت) شود.

با این توضیحات و با دلایل فوق، عکس رادیوگرافی از دندان بیمار تهیه می‌شود و سپس پرکردگی قدیمی تعویض می‌شود و پرکردگی جدید جایگزین آن می‌گردد.

روش‌های جایگزینی ترمیم‌های قدیمی

مواد ترمیمی که می‌توان به عنوان جایگزین برای دندان‌های پر شده قدیمی آمالگام استفاده کرد شامل سه نوع مواد برای پر کردن دندان‌ها می‌شود. مواد ترمیمی دندان زمینه گسترده‌ای دارد که در این مقاله برای شما از پرکاربردترین این مواد به صورت مختصر توضیح خواهیم داد.

1. ترمیم با کامپوزیت

کامپوزیت ماده‌ای همرنگ دندان است که برای پر کردن دندان استفاده می‌شود. این ماده با استفاده از اشعه یووی (نور آبی) سفت می‌شود و جایگزین بافت پوسیده دندان می‌شود. کامپوزیت برای درمان‌های زیبایی هم مورد استفاده قرار می‌گیرد. مزایای کامپوزیت شامل همرنگی با دندان، نیاز به تراش минимальный از ساختار دندان و قابلیت ترمیم در یک جلسه است. از معایب آن می‌توان به طول عمر کمتر نسبت به برخی مواد دیگر و احتمال تغییر رنگ در دراز مدت اشاره کرد.

کامپوزیت بهترین گزینه برای ترمیم‌های کوچک تا متوسط در دندان‌های جلویی و حتی عقبی است. همچنین امروزه با پیشرفت مواد، کامپوزیت‌های مقاوم‌تری ساخته شده‌اند که برای دندان‌های آسیا نیز قابل استفاده هستند.

2. آمالگام

برای پر کردن دندان‌های عقب از مواد آمالگام که به رنگ نقره است استفاده می‌شود و از نظر استحکام برای پرکردگی‌ها می‌تواند بهترین گزینه باشد. آمالگام بسیار مقاوم و بادوام است و معمولاً ۱۰ تا ۱۵ سال یا بیشتر دوام می‌آورد. عمده‌ترین اشکال آمالگام رنگ نقره‌ای آن است که از نظر زیبایی چندان مطلوب نیست. همچنین به دلیل انقباض و انبساط حرارتی متفاوت نسبت به دندان، ممکن است در طولانی مدت باعث ایجاد ترک در دندان شود.

3. ترمیم‌های سرامیکی (اینله و انله)

برای ترمیم‌ها و ساختن روکش‌های دندان از سرامیک استفاده می‌شود و کاربرد زیادی دارد. سرامیک از نظر همرنگی و استحکام مانند دندان‌های طبیعی بوده و کیفیت بسیار بالایی دارد. این ماده در لابراتوار ساخته می‌شود، به همین خاطر باید از دندان قالب‌گیری شود.

اینله‌های سرامیکی برای ترمیم حفره‌های متوسط تا بزرگ (حدود ۴۰-۶۰٪ تخریب ساختار دندان) ایده‌آل هستند و نسبت به کامپوزیت مقاومت و دوام بیشتری دارند. درمان معمولاً در دو جلسه انجام می‌شود: در جلسه اول پوسیدگی برداشته و قالب‌گیری می‌شود و در جلسه دوم اینله سمان (چسبانده) می‌شود.

4. پروتز ثابت (روکش دندان)

اگر ساختار دندان بیش از ۵۰٪ تخریب شده باشد، دندان ابتدا ترمیم می‌شود ولی حتماً باید توسط روکش محافظت شود. زیرا همان‌گونه که در بالا اشاره شد، از استحکام دندان به شدت کاسته شده و در طولانی مدت نمی‌تواند ماده پرکردگی یا اینله را در خود نگه دارد و باید آن را توسط پروتز ثابت یا روکش پوشش داد تا از شکستگی و تخریب ماده ترمیمی جلوگیری کرد.

روکش‌های دندانی می‌توانند از جنس فلز-سرامیک، تمام سرامیک یا زیرکونیا باشند. روکش‌های تمام سرامیک و زیرکونیا از نظر زیبایی بهترین گزینه هستند زیرا ظاهری کاملاً طبیعی دارند و هیچ خط تیره‌ای در ناحیه لثه ایجاد نمی‌کنند.

مراقبت‌های پس از جایگزینی ترمیم

پس از تعویض ترمیم‌های قدیمی، رعایت نکات زیر به افزایش طول عمر ترمیم جدید کمک می‌کند:

• رعایت بهداشت دقیق دهان و دندان با مسواک زدن حداقل دو بار در روز
• استفاده از نخ دندان برای تمیز کردن بین دندان‌ها
• مراجعه منظم به دندانپزشک برای معاینه و بررسی وضعیت ترمیم‌ها
• پرهیز از جویدن مواد سفت مانند یخ یا ته‌دیگ
• استفاده از محافظ دندان در صورت داشتن عادت دندان قروچه

جمع‌بندی

جایگزینی ترمیم‌های قدیمی یکی از رایج‌ترین درمان‌های دندانپزشکی است. مهم‌ترین علائم نیاز به تعویض شامل حساسیت دندانی، پوسیدگی ثانویه، شکستگی ترمیم و تغییر رنگ است. امروزه با پیشرفت مواد دنداپزشکی، گزینه‌های متنوعی برای جایگزینی ترمیم‌های قدیمی وجود دارد از جمله کامپوزیت همرنگ دندان، اینله‌های سرامیکی و روکش‌های تمام سرامیک. انتخاب بهترین گزینه به میزان تخریب دندان، موقعیت آن در دهان و بودجه بیمار بستگی دارد. برای تشخیص دقیق و انتخاب بهترین روش درمانی، حتماً به دندانپزشک متخصص مراجعه کنید.