درمان ریشه (عصب کشی) چیست؟ مراحل، مزایا و مراقبت‌های ضروری

درمان ریشه (عصب کشی) | مراحل، مزایا و مراقبت‌های ضروری

مقدمه

درمان ریشه ریشه یا عصب‌کشی یکی از رایج‌ترین درمان‌های دندانپزشکی است که برای نجات دندان‌های عفونی یا آسیب‌دیده انجام می‌شود. بر اساس تعریف ویکی‌پدیا، درمان ریشه یک توالی درمانی برای پالپ عفونی دندان (آبسه) است که هدف آن حذف عفونت و محافظت از دندان ضدعفونی شده در برابر تهاجم میکروبی است. این درمان معمولاً زمانی انجام می‌شود که پوسیدگی برای پر کردن معمولی بسیار بزرگ باشد.

در این مقاله به طور جامع به بررسی مراحل، مزایا، عوارض و مراقبت‌های پس از درمان ریشه می‌پردازیم.

علل نیاز به درمان ریشه

یکی از شایعترین بیماری‌ها عفونت دندان است که باعث درد فراوان برای بیمار می‌شود و تنها درمان آن عصب‌کشی یا درمان ریشه است. علل اصلی آسیب پالپ دندان عبارتند از:

• پوسیدگی عمیق دندان: وقتی پوسیدگی به پالپ (مغز دندان) می‌رسد
• ترک یا شکستگی دندان: باعث ورود باکتری به پالپ می‌شود
• تروما یا ضربه به دندان: حتی اگر ترک قابل مشاهده نباشد
• درمان‌های مکرر دندانپزشکی: پرکردگی‌های متعدد می‌توانند به پالپ آسیب بزنند

علائم هشداردهنده که نیاز به درمان ریشه دارید

• درد شدید هنگام جویدن یا فشار
• حساسیت طولانی‌مدت به گرما یا سرما
• تغییر رنگ و تیره شدن دندان
• تورم و حساسیت لثه مجاور
• جوش مکرر یا دائمی روی لثه
• در برخی موارد ممکن است هیچ علامتی نداشته باشید

مراحل درمان ریشه

در این درمان باید در مرحله اول فشار را از ناحیه پالپ دندان (مغز دندان) کم کرد، که خود کم کردن فشار و پانسمان دندان یک جلسه طول می‌کشد. این کار مشابه روش قدیمی قرار دادن سوزن داغ روی دندان پوسیده است که با سوراخ کردن سقف پالپ، فشار را کاهش می‌داد. امروزه این کار به شکل مدرنتر و استریلتر با استفاده از بی‌حسی و فرز و توربین دندانپزشکی انجام می‌شود.

ایمپلنت دندان و جراحی لثه باعث بهبود وضعیت دندان می‌شود.

مرحله اول: تخلیه و پانسمان

پس از بی‌حسی کامل، دندانپزشک با استفاده از فرز مخصوص، حفره‌ای در تاج دندان ایجاد می‌کند تا به اتاقک پالپ دسترسی پیدا کند. سپس با استفاده از فایل‌های مخصوص (دستی یا روتاری)، پالپ عفونی خارج می‌شود. در این مرحله، دندان پانسمان می‌شود تا التهاب کاهش یابد.

مرحله دوم: تمیز کردن و شکل‌دهی کانال‌ها

بعد از خالی کردن میکروب‌ها و تمیز کردن دندان، ما دسترسی به کانال‌های ریشه پیدا می‌کنیم. این کانال‌ها باید کاملاً تمیز شده و از هرگونه میکروب یا باکتری خالی گردد و کانال‌ها را فرم دهیم. برای این کار از فایل‌های روتاری با شماره‌های بالاتر استفاده می‌شود تا مسیر کانال عصبی گشادتر شود.

تعداد جلسات درمان به تعداد کانال‌های دندان بستگی دارد:

• دندان‌های ۱ تا ۲ کاناله: ۱ تا ۲ جلسه
• دندان‌های ۳ کاناله: معمولاً ۳ جلسه

در این مرحله نیاز به عکس رادیوگرافی برای تعیین طول دقیق ریشه داریم.

مرحله سوم: پر کردن کانال‌ها

بعد انجام این مراحل دندان آماده پر کردن است. در این مرحله اقدام می‌کنیم به پر کردن دندان با موادی به نام گوتاپرکا که مخصوص پر کردن دندان است. این مواد سازگاری کامل با آناتومی انسان دارد و قابل مشاهده در رادیوگرافی است و کاملاً قابل شکل‌پذیری و فرم‌دهی هستند. قبل از گوتاپرکا، یک لایه سیلر (چسب مخصوص) به دیواره کانال زده می‌شود تا پرکردگی کاملاً آب‌بند شود.

شما در این مرحله دوبار اقدام به رادیوگرافی می‌کنید تا کاملاً از پر شدن کانال‌ها مطمئن شویم. اگر ریشه کاملاً پر نشود باعث شکستن دندان می‌شود. برای همین پر کردن کامل دندان به جلسه بعد موکول می‌شود تا از پر شدن کامل ریشه مطمئن شویم.

مرحله چهارم: ترمیم تاج دندان

مرحله آخر ترمیم تاج دندان است که اگر با دقت کامل صورت نگیرد باعث شکسته شدن دندان می‌شود به دلیل اینکه دندان خشک شده و به اصطلاح دندان مرده می‌شود. بیماران زیادی به مرکز ما مراجعه کردند که بر اثر عدم دقت لازم در گذاشتن روکش دندان، دندان آنها شکسته شده و دندان در نهایت کشیده شده است. معمولاً پس از درمان ریشه، دندان با یک روکش (crown) محافظت می‌شود.

مزایای درمان ریشه

• حفظ دندان طبیعی و جلوگیری از کشیدن
• بازگشت توانایی جویدن
• بهبود ظاهر دندان
• جلوگیری از جابجایی دندان‌های مجاور
• هزینه کمتر نسبت به جایگزینی دندان با ایمپلنت یا بریج

میزان موفقیت درمان ریشه

درمان ریشه بیش از ۹۵٪ موفقیت دارد و دندان‌های درمان شده با مراقبت مناسب می‌توانند تا آخر عمر باقی بمانند. با این حال، گاهی ممکن است عفونت مجدد رخ دهد که نیاز به درمان مجدد یا جراحی اندو (اپیکوکتومی) دارد.

مراقبت‌های بعد از درمان ریشه

• از جویدن با دندان درمان شده تا تکمیل درمان خودداری کنید
• مسکن‌های تجویز شده را طبق دستور مصرف کنید
• بهداشت دهان را با مسواک نرم و نخ دندان رعایت کنید
• از غذاهای نرم و ولرم در روزهای اول استفاده کنید
• برای معاینات دوره‌ای به دندانپزشک مراجعه کنید

سوالات متداول

آیا درمان ریشه درد دارد؟

با استفاده از بی‌حسی موضعی مدرن، درمان ریشه معمولاً بدون درد است. در روزهای بعد ممکن است حساسیت خفیفی وجود داشته باشد که با مسکن‌های معمولی قابل کنترل است.

آیا امکان انجام درمان ریشه در یک جلسه وجود دارد؟

بله، به شرطی که دندان در انتهای ریشه دچار آبسه یا التهاب مزمن نشده باشد. در غیر این صورت نیاز به تجویز دارو و گذشت زمان برای بهبود ضایعه داریم.

طول عمر دندان عصب‌کشی شده چقدر است؟

با مراقبت مناسب و قرار دادن روکش استاندارد، دندان عصب‌کشی شده می‌تواند تا آخر عمر باقی بماند.

چرا بعد از عصب‌کشی باید روکش گذاشت؟

دندان عصب‌کشی شده خشک و شکننده می‌شود و بدون روکش احتمال شکستگی آن بسیار بالاست.