پر کردن دندان چیست؟

پر کردن دندان چیست؟

زمانی که دندان پوسیده می‌شود و نیاز به ترمیم پیدا می‌کند، با توجه به شرایط بیمار و میزان پوسیدگی، راه‌های مختلفی برای درمان وجود دارد. یکی از این راه‌ها پرکردن دندان است. پر کردن دندان یک روش ترمیمی است که در آن بخش پوسیده یا آسیب دیده دندان برداشته شده و حفره حاصل با مواد مخصوص پر می‌شود تا عملکرد و شکل طبیعی دندان بازیابی گردد.

چه زمانی به پر کردن دندان نیاز داریم؟

بعد از عکس‌برداری اگر مشخص شود که پالپ یا همان مغز دندان (بافت نرم) دچار آسیب دیدگی شده، در اغلب اوقات اقدام به پر کردن دندان می‌کنند. فعالیت مداوم باکتری می‌تواند به مرور زمان باعث بروز عفونت و در نتیجه آسیب دیدگی این بخش دندان شود. چنانچه چنین مسأله مهمی مورد توجه قرار نگیرد و در اسرع وقت رسیدگی نشود، عفونت ممکن است گسترش یافته و باعث پوسیدگی بیشتر دندان شود. بعد از چنین وضعیتی، دندانپزشک به افراد توصیه می‌کند که دندان پوسیده خود را پر کنند و یا عصب‌کشی انجام دهند.

علائمی که نشان می‌دهند ممکن است نیاز به پر کردن دندان داشته باشید عبارتند از:

• درد دندان: به خصوص هنگام جویدن یا خوردن غذاهای شیرین، سرد یا گرم
• حساسیت دندانی: احساس ناراحتی هنگام مصرف نوشیدنی‌های سرد یا گرم
• حفره یا سوراخ قابل مشاهده: دیدن سوراخ یا تغییر رنگ روی سطح دندان
• شکستگی یا لب‌پریدگی: آسیب فیزیکی به ساختار دندان
• گیر کردن غذا: احساس گیر کردن مواد غذایی بین دندان‌ها
• بوی بد دهان: بوی نامطبوع ناشی از پوسیدگی

مراحل پر کردن دندان چگونه است؟

اولین قدم در این فرآیند، این است که ببینید دندان چقدر آسیب دیده است. اگر پوسیدگی کم باشد و آسیبی به پالپ و اعصاب آن وارد نشده باشد، پر کردن بهترین گزینه برای ترمیم آن است. اما اگر آسیب گسترده است و عصب درگیر شده، باید بدانید که دندان با پر کردن معمولی قابل ترمیم نخواهد بود و احتمالاً نیاز به عصب‌کشی پیدا خواهید کرد.

برای این منظور دندانپزشک بیمار را معاینه کرده و با مشاهده و تفسیر رادیوگرافی دندان‌ها، مقدار و محل دقیق آسیب را مشخص می‌کند. به این ترتیب مراحل پرکردن دندان پس از تشخیص مناسب از این قرار خواهد بود:

۱. بی‌حسی موضعی: بسته به میزان پوسیدگی، بی‌حسی موضعی برای بی‌حس کردن ناحیه اطراف دندان مورد نظر انجام می‌شود. در پوسیدگی‌های سطحی ممکن است نیازی به بی‌حسی نباشد، اما برای پوسیدگی‌های عمیق، بی‌حسی ضروری است.

۲. آماده‌سازی دندان: دندان پوسیده یا آسیب دیده و نواحی اطراف آن برای ترمیم آماده می‌شود. از مته‌های ریز و ظریف دندانپزشکی یا لیزر برای برداشتن قسمت پوسیده استفاده می‌شود.

۳. تشکیل حفره: در این مرحله با برداشتن پوسیدگی، یک حفره شکل می‌گیرد که کاملاً تمیز و خشک می‌شود. دندانپزشک مطمئن می‌شود که تمام بافت پوسیده به طور کامل برداشته شده است.

۴. پر کردن حفره: برای پر کردن حفره، یکی از انواع پرکننده‌های دندان (طلا، آمالگام، کامپوزیت یا سرامیک) که در ادامه توضیح داده شده، روی ناحیه اعمال می‌شود. انتخاب ماده پرکننده به عوامل مختلفی مانند محل دندان، وسعت پوسیدگی، بودجه بیمار و ملاحظات زیبایی بستگی دارد.

۵. پولیش و تنظیم نهایی: در نهایت، دندان کاملاً پر شده پولیش و صیقل داده می‌شود و آزمایش بایت (گاز زدن) انجام می‌شود تا اطمینان حاصل شود که پرکردگی به اندازه کافی تنظیم شده و مانع از جویدن صحیح نمی‌شود.

از چه موادی برای پر کردن دندان‌ها استفاده می‌شود؟

انواع مختلفی از مواد وجود دارد که می‌توان از آن‌ها برای پر کردن حفره‌های دندان استفاده کرد. در حال حاضر مهم‌ترین انواع مواد پرکننده دندان عبارتند از:

۱. پر کردن با طلا

مزیت‌ها:

• این مواد دوام بالایی دارند و حداقل ۱۰ تا ۱۵ سال برای شما عمر می‌کنند، اگر چه غالباً عمر آن‌ها بیش از این است
• طلا دچار خوردگی نمی‌شود
• پرکننده طلا مقاومت و استحکام بالایی دارد و هیچ نگرانی از تحمل فشار فک در مورد آن وجود ندارد
• بعضی افراد زیبایی طلا را دوست دارند
• سازگاری بسیار خوب با بافت لثه

معایب:

• هزینه بالا (۷ تا ۱۰ برابر بیشتر از آمالگام)
• نیاز به حداقل دو جلسه درمان
• ظاهر غیر طبیعی (رنگ طلایی)
• احتمال رسانایی حرارتی (انتقال سرما و گرما)

۲. پر کردن با آمالگام

آمالگام مخلوطی از جیوه، نقره، قلع و مس است که سال‌ها به عنوان ماده استاندارد پرکننده دندان استفاده می‌شده است.

مزیت‌ها:

• مهم‌ترین مزیت آن دوام بالا است، به طوری که معمولاً بیش از ۱۰ تا ۱۵ سال عمر می‌کند که بسیار بیشتر از عمر کامپوزیت است
• آمالگام قدرت و استحکام بالایی دارد و به راحتی فشارهای شدید فک را تحمل می‌کند
• از این رو برای دندان‌های عقبی که فشار زیادی را باید متحمل شوند، گزینه مناسبی است
• هزینه پرکردن دندان با آمالگام ارزان‌تر از همه روش‌های دیگر است

معایب:

• ظاهر تیره و نامناسب (نقره‌ای رنگ)
• حساسیت به سرما و گرما در ابتدای کار
• نیاز به تراش بیشتر ساختار سالم دندان برای ایجاد فضای کافی
• نگرانی‌های زیست‌محیطی درباره جیوه (هرچند سازمان بهداشت جهانی آن را ایمن اعلام کرده)
• احتمال تغییر رنگ تدریجی دندان

۳. پر کردن با کامپوزیت

کامپوزیت یک ماده همرنگ دندان از جنس رزین و پرکننده‌های شیشه‌ای است.

مزیت‌ها:

• کامپوزیت همرنگ دندان است و رنگ آن را می‌توانید دقیقاً همرنگ دندان‌های دیگر خود انتخاب کنید
• بنابراین از نظر زیبایی برای دندان‌های جلویی که در معرض دید قرار دارند مناسب است
• چسبیدن قوی به دندان یکی از مزیت‌های کامپوزیت است، چرا که این مواد پیوند میکروسکوپی و مکانیکی با ساختار دندان برقرار می‌کنند، در نتیجه از دندان جدا نمی‌شوند
• کامپوزیت دندان چندکاره محسوب می‌شود یعنی علاوه بر این که سوراخ پوسیدگی دندان را با آن پر می‌کنید، می‌توانید برای بزرگ‌تر کردن ابعاد دندان یا ترمیم ترک خوردگی یا لب‌پریدگی هم از آن استفاده کنید
• برای پر کردن دندان با کامپوزیت معمولاً دندان کمتر تراشیده می‌شود
• ترمیم در یک جلسه قابل انجام است

معایب:

• طول عمر کمتر نسبت به آمالگام و طلا (۵ تا ۱۰ سال)
• هزینه بیشتر نسبت به آمالگام
• احتمال تغییر رنگ در طول زمان
• نیاز به تکنیک بالا و دقت زیاد دندانپزشک
• احتمال حساسیت دندانی بیشتر

۴. پر کردن با سرامیک

سرامیک یا پرسلن، پیشرفته‌ترین ماده پرکننده دندان محسوب می‌شود.

مزیت‌ها:

• سرامیک همرنگ دندان انتخاب می‌شود، بنابراین زیبایی مناسبی دارد
• سرامیک در مقایسه با کامپوزیت مقاومت بیشتری دارد و فشارهای شدید فک را بهتر تحمل می‌کند، پس برای دندان‌های عقبی مناسب است
• طول عمر پرکردگی سرامیک بیش از ۱۵ سال تخمین زده می‌شود
• پرکردگی سرامیک در مقابل تغییر رنگ و لکه خیلی مقاوم‌تر از کامپوزیت است
• سازگاری عالی با بافت لثه

معایب:

• گران‌ترین نوع پرکردگی
• نیاز به حداقل دو جلسه درمان
• فرایند ساخت پیچیده در لابراتوار
• شکنندگی در صورت ضربه شدید

مراقبت‌های پس از پر کردن دندان

پس از انجام پرکردن دندان، رعایت نکات زیر به افزایش عمر ترمیم کمک می‌کند:

• تا زمانی که اثر بی‌حسی از بین نرفته، از جویدن غذا خودداری کنید تا از گاز گرفتن زبان یا گونه جلوگیری شود
• از خوردن غذاهای خیلی سرد یا گرم بلافاصله بعد از درمان پرهیز کنید
• بهداشت دهان و دندان را به طور منظم رعایت کنید (مسواک و نخ دندان)
• به طور منظم برای معاینه به دندانپزشک مراجعه کنید
• در صورت مشاهده هرگونه ناراحتی، حساسیت طولانی مدت یا شکستگی پرکردگی، به دندانپزشک مراجعه کنید
• از جویدن مواد سخت (یخ، آبنبات سفت) با دندان پر شده خودداری کنید

نتیجه‌گیری

پر کردن دندان یک روش مؤثر و رایج برای ترمیم دندان‌های پوسیده و آسیب دیده است. انتخاب بهترین ماده پرکننده به عوامل مختلفی از جمله محل دندان، میزان پوسیدگی، بودجه، اولویت‌های زیبایی و توصیه دندانپزشک بستگی دارد. اگر علائمی مانند درد، حساسیت یا حفره در دندان‌های خود مشاهده می‌کنید، برای تشخیص و درمان به موقع به دندانپزشک مراجعه کنید تا از پیشرفت پوسیدگی و نیاز به درمان‌های پیچیده‌تر مانند عصب‌کشی جلوگیری شود.